Məlum olduğu kimi, avqustun 8-də Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti Donald Tramp, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistan Respublikasının Baş naziri Nikol Paşinyan arasında tarixi görüş baş tutub. Ağ Ev görüşündə Azərbaycan və Ermənistan arasında bir sıra mühüm razılaşmalar əldə olunub.
Həmin razılaşmalardan biri də regionda nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması ilə bağlıdır.
Xüsusən Zəngəzur dəhlizinin (Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Trump Marşrutu - TRIPP) açılması regiona yeni nəfəs gətirəcək. Mütəxəssislər hesab edir ki, dəhlizin reallaşması yalnız Azərbaycan və Ermənistan üçün deyil, onlarla ölkə üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Özbəkistanın millət vəkili Saodat Tursunbayeva əldə edilən sülhün Orta Asiya ölkələri üçün əhəmiyyəti ilə bağlı Bizim.Media-ya açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhlə bağlı razılaşma münaqişədən uzaqlaşma və yeni nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması deməkdir:
“2025-ci il avqustun 8-də Ağ Evdə Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin mətni paraflandı. Bu sənəd, demək olar ki, dörd onillikdir davam edən Qarabağ münaqişəsinin yekunlaşmasında mühüm mərhələ oldu. Razılaşmada sərhədlərin demarkasiyası, təhlükəsizliyin təmin olunması, diplomatik münasibətlərin normallaşdırılması, Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Trump Marşrutu (TRIPP) — digər adı ilə Zəngəzur dəhlizinin istifadəyə verilməsi kimi müddəalar öz əksini tapıb. Bu, tarixi qələbədir”.
Saodat Tursunbayeva əlavə edib ki, Zəngəzur dəhlizi Avrasiyaya inteqrasiya üçün böyük önəmə sahibdir.
“Zəngəzur dəhlizinin (Tramp yolu) Özbəkistan üçün əhəmiyyəti böyükdür. Bu, Avrasiya inteqrasiyasının açarıdır. Zəngəzur dəhlizi Avropadan Türkiyə və Azərbaycan vasitəsilə Mərkəzi Asiyaya yeni marşrut yaradır, ticarəti xeyli asanlaşdırır və ənənəvi Rusiya və İran üzərindən keçən yolları kənara qoyur”.
Hesablamalara görə, marşrutun illik ötürücülük gücü 15 milyon tona qədər olacaq, çatdırılma təxminən 1 gün daha tez, Gürcüstan üzərindən keçən yolla müqayisədə 343 km daha qısa olacaq.
“Bu, Özbəkistanın nəqliyyat siyasətində prioritetidir. Özbəkistan Zəngəzur dəhlizi layihəsini ardıcıl şəkildə dəstəkləyib və onu ixrac imkanlarının genişləndirilməsi, marşrutların şaxələndirilməsi, nəqliyyat müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi üçün strateji alət kimi görür. Razılaşma imzalanmamışdan əvvəl belə, Özbəkistan Respublikasının Prezidenti Şavkat Mirziyoyev layihəni dəstəklədiyini vurğulayaraq, onun Avrasiya nəqliyyat inteqrasiyası və logistikanın inkişafı üçün əhəmiyyətini qeyd edib”.
Regionda münasibətlərin normallaşması iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsi üçün yeni imkanlar yaradır.
Bu istiqamətdə vacib addımlardan biri 2024-cü ilin avqustunda Azərbaycanla alyans sazişinin imzalanması oldu:
“Daşkənd mövcud inkişafı alternativ infrastruktur layihələrinin — Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunu - Avropa ilə Yaxın Şərq bazarlarına çıxışın gücləndirilməsi imkanı kimi dəyərləndirir. Zəngəzur (Trump) dəhlizinin açılması və Azərbaycan-Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin imzalanması Cənubi Qafqaz və bütün Mərkəzi Asiya üçün tarixi hadisədir. Özbəkistan üçün bu, Avropa və Asiya ilə ticarət marşrutlarına birbaşa çıxış, daşınma xərcləri və müddətinin azalması, əsas Avrasiya nəqliyyat layihələrində rolun güclənməsi, şərq tərəfdaşları ilə siyasi və iqtisadi əməkdaşlığın möhkəmlənməsi deməkdir”, - deyə özbəkistanlı millət vəkili əlavə edib.
Tehran Orucoğlu, Bizim.Media
