Məlum olduğu kimi, avqustun 8-də Ağ Evdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti Donald Tramp və Ermənistan Respublikasının Baş naziri Nikol Paşinyan arasında keçirilən görüş Azərbaycan diplomatiya tarixinə qızıl hərflərlə yazıldı.
Görüşdə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin və Ermənistan Respublikasının Baş nazirinin Amerika Birləşmiş Ştatlarının Vaşinqton şəhərində keçirilmiş görüşünə dair Birgə Bəyannamə imzalandı.
Bundan əlavə, “Azərbaycan Respublikası və Ermənistan Respublikası arasında sülhün və dövlətlərarası münasibətlərin təsis olunması haqqında Saziş”in razılaşdırılmış mətni paraflandı və Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirləri ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinə birgə müraciətini imzaladılar.
Bütün bunlar isə faktiki olaraq Azərbaycanın sülh gündəliyinin təsdiq edilməsi idi.
İki şərtdən biri yerinə yetirildi
Məlum olduğu kimi, sülh sazişinin mətni bu ilin mart ayında razılaşdırılıb. Yekun sazişin imzalanması üçün isə Azərbaycan tərəfindən iki şərt irəli sürülmüşdü: ATƏT-in Minsk qrupunun buraxılması və Ermənistan Konstitusiyasından Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının əks olunduğu müddəaların çıxarılması.
Ermənistan ATƏT-in Minsk Qrupunun buraxılması məsələsini ləngitməyə çalışırdı. Rəsmi İrəvan bildirirdi ki, sülh sazişinin imzalanması ilə eyni vaxtda Minsk Qrupunun buraxılması ilə bağlı ATƏT-ə müraciət oluna bilər.
Lakin Azərbaycanın qəti tələbləri Erminstanın bu məsələdə rəsmi Bakının şərtini qəbul etməsi ilə nəticələndi.
Avqustun 8-də Ağ Evdə Azərbaycan Respublikası və Ermənistan Respublikası xarici işlər nazirləri ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinə birgə müraciətini (ATƏT-in Minsk Prosesinin, ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin Minsk konfransının müzakirəsində olan münaqişə üzrə şəxsi nümayəndəsi və Yüksək Səviyyəli Planlaşdırma Qrupunun bağlanması barədə) imzaladılar.
Ermənistanın “ev tapşırıqları”
Ağ Evdə yekun sülh sazişinin imzalanmasına bir faktor mane oldu. Söhbət Ermənistan konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının olmasından gedir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tarixi görüşdən sonra yerli mətbuata müsahibəsində sözügedən məsələni xüsusi qeyd edib:
“Təbii ki, Ermənistanın “ev tapşırıqları” da var. Onların konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddiası məsələsi imkan vermədi ki, bu gün Sülh Sazişi imzalansın. Amma bu dəyişikliklər edildikdən sonra, saziş istənilən vaxt imzalana bilər.
Azərbaycan və Ermənistan rəhbərləri bu paraflamanı etməyi Ağ Evdə həyata keçirməyi qəbul ediblərsə, deməli, hesab etmək olar ki, artıq bölgəmizə dayanıqlı sülh gəlib”.
İndi qalır Konstitusiyaya dəyişikliklərin edilməsi…
Ermənistan Konstitusiyasından ərazi iddialarının çıxarılması məsələsi bir sıra hallarda erməni cəmiyyəti və rəsmi İrəvan tərəfindən reallıqdan uzaq fərziyyələrin ortaya atılmasına səbəb olub. Guya ki, Azərbaycan bu tələbi ilə Ermənistanın daxili işlərinə qarışmaq istəyir.
Ancaq bu, təbii ki, doğru deyil. Azərbaycanın Ermənistandan Konstitusiyasını dəyişməyi tələb etməsi tamamilə haqlı və məntiqlidir. Çünki sülh sazişi hazırki hakimiyyətlə deyil, Ermənistan dövləti ilə imzalanır.
Gələcəkdə hər hansı Ermənistan lideri sülh sazişinin Konstitusiyaya zidd olduğunu önə sürə, yenidən ərazi iddiları irəli sürmək fikrinə düşə bilər. Ona görə də Ermənistanın “ana qanun”unda dəyişikliklər edilməsi tamamilə haqlı tələbdir.
İlham Əliyev Ağ Evdə jurnalistlərə müsahibəsində də Ermənistan konstitusiyasına dəyişikliyin tez bir zamanda reallaşmasının önəmini xüsusi vurğulayıb:
“Bu gün bu paraflanma Ağ Evdə baş verdi. Ona görə mən şübhə etmirəm ki, Ermənistan konstitusiyası dəyişiləndə Azərbaycana olan ərazi iddiası oradan çıxarılacaq.
Əks təqdirdə bu, birinci növbədə ABŞ-a hörmətsizlik olacaq.
Çünki hər kəs bilir, bizim mövqeyimiz demək olar ki, bütün aparıcı beynəlxalq aktorlar, o cümlədən ABŞ tərəfindən anlayışla qarşılanır. Mənim bu məsələ ilə bağlı şübhəm yoxdur. Bu nə vaxt olacaq, Ermənistanın öz işidir.
Biz burada hər hansı bir təklif irəli sürə bilmərik. Mən hesab edirəm ki, nə qədər tez olsa, bir o qədər yaxşıdır. Vaxt itirmək məncə, lazım deyil. Bir halda ki, Ermənistanla Azərbaycan sülh sazişini paraflayıb, onun rəsmi imzalanması da çox çəkməməlidir”.
Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Ermənistan üzərinə düşən məsuliyyəti nə qədər tez yerinə yetirsə, o qədər yaxşı olar. Xüsusilə də, Ermənistanın özü üçün.
Konstitusiya dəyişikliyi məsələsini ləngitmək isə ABŞ-a və sülh üçün mütərəqqi addımlar atan Donald Trampa hörmətsizlik olacaq...
Bizim.Media-nın analitik qrupu
