Yay fəslində ən çox qəbul edilən qidalardan biri də dondurmadır. Lakin dondurmaların bəzisi keyfiyyətli məhsullardan hazırlanmır, ya da saxlanma şəraitinə görə orqanizmdə bir sıra fəsadlar yaradır. Bəzən isə dondurmaların tərkibində insan orqanizmi üçün təhlükəli hesab edilən bakteriya (Enterobacteriaceae) mövcud olur.
Belə dondurmalar adətən piştaxtalardan yığışdırılıb, alıcılara təklif edilməsi qadağan olunur.
Bəs bu il necə, satışda olan dondurmaların keyfiyyət və təhlükəsizlik normalarına riayət olunmasına dair monitorinqlər aparılıbmı?
Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyindən (AQTA) Bizim.Media-nın sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, dondurmalarla bağlı dövri olaraq mütəmadi qaydada nəzarət və tənzimləmə tədbirləri həyata keçirilir.
Qeyd edilib ki, dondurmalar düzgün saxlanılmadıqda müəyyən problemlərə gətirib çıxarır:
“Havaların isinməsi ilə insanların dondurmaya olan təlabatı artır. Bu səbəbdən də marketlərlə yanaşı, parklarda, yol qıraqlarında dondurma satışı ilə məşğul olanlara rast gəlinir. Dondurma alarkən mütləq şəkildə qablaşdırmanın üzərində olan etiket məlumatlarını oxumaq lazımdır.
Məhsulun istehsal tarixi, yaralılıq müddəti, qida dəyəri göstəriciləri, xüsusilə yağ tərkibi diqqətə alınmalıdır. Küçə və parklarda açıq şəraitdə gilizlərdə – qablaşdırılmamış silindr qablarda satılan dondurmaları alarkən məhsulun saxlanma şəraitinə xüsusi diqqət etmək lazımdır. Qeyri-sanitar şəraitdə satılan dondurmalar asanlıqla təhlükəli məhsula çevrilə bilər. Bu cür dondurmaların istehlakı insanlarda qida zəhərlənmələrinə, bağırsaq çöpü ilə yoluxmaya və digər xəstəliklərə yola aça bilər.
Satış obyektlərində dondurmaların digər qida məhsulları ilə bir yerdə saxlanılması tövsiyə edilmir. Çünki, digər qidalarla eyni soyuducuda saxlanılması məhsulun orqanoleptik göstəricilərinə (iyi, dadı), keyfiyyətinə təsir etməklə yanaşı, onun tərkibində çarpaz çirklənmə ilə mikroorqanizmlərin inkişafına da səbəb olur.
Nəzərə almaq lazımdır ki, dondurma istehsalında xammal olaraq istifadə olunan süd mikroorqanizmlərin inkişafı üçün əlverişli mühitdir. Bunun üçün də dondurma pasterizasiya olunmuş süddən hazırlanmalı və istehsal olunduqdan sonra soyuq zəncir prinsipinə uyğun olaraq saxlanılmalı və daşınmalıdır.
Dondurma homogen şəkildə olmalıdır. Əgər dondurmanın tamlığı pozularsa və ya istehlak edərkən içərisində buz kristalları müşahidə olunarsa, bu, dondurmanın donunun açıldıqdan sonra təkrar dondurulduğunun göstəricisi ola bilər. Həmin məhsulların istehsal tarixi bitməsə belə, istehlakı tövsiyə edilmir.
Saxlanma temperaturunun sabitliyi dondurmanın keyfiyyətini təmin edən əsas səbəblərdəndir.
Saxlanma temperaturuna riayət etmədikdə bu məhsullarda mikrobioloji proseslər başlayır ki, bu da insan orqanizmi üçün təhlükələrə səbəb olur”.
Qurumun məlumatında vurğulanıb ki, mədə-bağırsaq sistemi həssas olan, mədə xorası və xroniki qastrit, diabet xəstəliyi, qaraciyər problemi olan insanlar dondurma istehlak edərkən diqqətli olmalıdırlar.
“Sutka ərzində 1 porsiya dondurma yemək normal hesab olunur (100-120 qram). Çünki normadan artıq istehlak yuxarı tənəffüs yollarının iltihabına, piylənməyə, qan təzyiqinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər” – deyə diqqətə çatdırılıb.
Qurumdan mütəmadi tədbirlərin həyata keçirildiyi də bildirilib:
“Daha çox mövsümi olaraq istehlak olunan dondurmalarla bağlı dövri olaraq mütəmadi qaydada nəzarət və tənzimləmə tədbirləri həyata keçirilir. Nəzarət tədbirləri çərçivəsində satışda olan dondurmalardan nümunələr götürülərək Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun müvafiq laboratoriyasında müayinələrə cəlb olunur. Sınaq nəticələrində uyğunsuzluq aşkar edildiyi təqdirdə, qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada zəruri tədbirlər görülür.
Vətəndaşlar qida təhlükəsizliyi sahəsində istehlakçı hüquqlarının pozulması və qanunazidd hallarla rastlaşdıqda, bu barədə konkret faktlarla “1003-Çağrı Mərkəzi”nə məlumat verə bilər. Müraciət daxil olduqdan dərhal sonra araşdırmalara başlanılacaq və qanunvericiliyə uyğun müvafiq tədbirlər görüləcək”.
Günay Şahmar, Bizim.Media
