Son iki il ərzində ölümündən sonra donor olmaq istəyənlərin sayı təxminən 100-ə yaxındır.
Bunu Səhiyyə Nazirliyi Orqan Donorluğu və Transplantasiyası üzrə Koordinasiya Mərkəzinin İdarə Heyətinin sədri Yeganə Abbasova mətbuat konfransında jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən deyib.
O bildirib ki, aparılan təbliğat və təşviqatlara baxmayaraq, mövcud iki illik statistika çox aşağıdır.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Milli Məclisin ən yaşlı deputatları – ADLAR
Bəs insanlar niyə orqanlarını bağışlamağa maraq göstərmirlər?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan millət vəkili, tibb elmləri doktoru Rəşad Mahmudov deyib ki, 2 il ərzində 100 adamın donor olması heç də yaxşı göstərici deyil:
“Gəlin, ölümdən sonra orqanlarımızın torpaq altında çürüməsinə izn verməyək. Öz ölümümüzlə kimlərəsə həyat bəxş edək. Hesab edirəm ki, ölümündən sonra orqan donorluğuna könüllü razılıq verənlərin sayının artırılması üçün bir neçə əsas istiqamətdə hansı addımları atmalıyıq.
İlk növbədə maarifləndirmə və məlumatlandırma kampaniyalarını genişləndirməliyik. İnsanları orqan donorluğunun mahiyyəti, faydaları və dini baxımdan qəbul edildiyi barədə məlumatlandırmaq üçün televiziya, sosial media və seminarlar vasitəsilə kampaniyalar təşkil etməliyik. Uğurlu donor hadisələri və həyatını xilas etmiş şəxslərin hekayələrini ictimaiyyətlə paylaşmalıyıq. Təhsil müəssisələrində, xüsusilə tibb universitetlərində və orta məktəblərdə bu mövzuya dair dərslər keçilməlidir”.
Qanunvericilikdə dəyişikliklər və proseslərin asanlaşdırılmasının vacibliyi
Müsahibimiz hesab edir ki, donorluğa razılıq vermə prosesini sadələşdirmək və elektron şəkildə razılıq bildirmək imkanını yaratmaq lazımdır. Pasport və şəxsiyyət vəsiqəsi alan zaman donor olmaq istəyənlər üçün ayrıca bir bənd əlavə etmək məncə pis olmazdı. Donorlar üçün müəyyən sosial güzəştlər də nəzərdə tutmaq olar (məsələn, tibbi xidmətlərdə üstünlüklər).
Donorluğun dini və əxlaqi tərəfləri əhaliyə aydın şəkildə izah edilməlidir. Dini liderlərin və alimlərin bu məsələdə dəstəyini almaq və insanlara orqan donorluğunun İslamda qəbul edildiyini izah etmək, insanların yanlış inanclarını aradan qaldırmaq üçün mütəxəssislər tərəfindən sual-cavab sessiyaları təşkil etmək yaxşı olardı”.
Bəs, bu məsələdə həkimlərin və tibb işçilərinin rolunu necə artırmaq olar?
Rəşad Mahmudov deyir ki, həkimlər və tibb işçiləri pasiyentlərlə ünsiyyətdə donorluq barədə daha aktiv məlumat verməli və onların tərəddüdlərini aradan qaldırmalıdır:
“Bunun üçün isə hər bir tibb işçisi məsələnin mahiyyətini özü tam dərk etməlidir. Donorluğun təşviqində medianın və sosial şəbəkənin də böyük rolu ola bilər. Tanınmış şəxslərin, ictimai xadimlərin, sənətçilərin və idmançıların donorluğa dəstək verməsi üçün kampaniyalara qoşulmasını təşkil etmək üçün təbliğatı gücləndirmək, sosial şəbəkələrdə orqan donorluğu ilə bağlı maarifləndirici qısa videoların və məlumatların paylaşımlarını artırmaq vacibdir. Ən başlıcası isə donorluqda şəffaflığı təmin edərək insanlarda dərin inam yaratmaq gərəkdir. Bu mövzuda inamın sarsılmaması üçün şəffaflığın yüksək səviyyədə təşkil edilməsinə nail olmalıyıq.
Sadaladığım bütün bu addımları sistemli şəkildə həyata keçirməklə, ölümündən sonra donor olmağa razılıq verənlərin sayını xeyli artırmaq mümkün olacaq”.
“Səbəblərdən biri də dini baxışlardır...”
Milli Məclisin Səhiyyə Komitəsinin üzvü Müşviq Məmmədli isə bildirib ki, orqan transplantasiyası inkişaf etmiş ölkələrdə geniş tətbiq olunur:
“Bu insanların sağlamlığının qorunması, həyat keyfiyyətinin artırılması və tibbin inkişafı baxımından bu ciddi bir sahədir. Təbii ki, toxuma və orqan transplantasiyasının həyata keçirilməsi üçün müasir avadanlıqlarla təchiz edilmiş xəstəxanalarla yanaşı könüllü donorların olması çox vacibdir. Bilirsiniz ki, yaxın qohum olan şəxslərin canlı donor olma prosesində iştirakı qanunvericiliklə tənzimlənir.
Eləcə də, ölkəmizdə orqanların bir nəfərdən digərinə köçürülməsinə də şahid olmuşuq. Amma bütün bunlara rəğmən ölümdən sonra orqan bağışlamaq kimi bir ənənəni hələki yarada bilməmişik. Bunun bir səbəbi bəzi streotipləri qıra bilməməyimizdirsə, digər səbəbi dini baxışlardır. Ona görə də bu sahədə maarifləndirmə işini gücləndirməliyik. Ölümdən sonra orqan bağışlamağın nə qədər humanist və savab addım olduğunu hər kəsi inandırmalıyıq”.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
